ನೇಲ
ನೇಲ
ನಾಮವಿಶೇಷಣ ಪದ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ನೇಲ್ಯ; ಮಲ್ಲ ; ಎರಿಯಾಯೆ; ಹಿರಿಯಾಯೆ;ಪ್ರಾಯೊಡು ಮಲ್ಲಾಯೆ/ಮಲ್ಲಾಲ್; ವಿಶಾಲವಾಯಿನ.
ಸಮಾನಾರ್ಥ ಪದೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ನೇಲ್ಯ;ನೇಲೊ;ನೇಲ್ಯೊ;ನೇಳ್ಯ;ನೇಲಿಯ; ನೇಲಿಯಾ;ನೇಲ್ಯೋವು; ಮಲ್ಲ; .
ಬಳಕೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ](ಅ) ವಾಕ್ಯೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- "ನೇಲಿಯಾವಪ ಯೌವನಾಂತ ಮದಂಟ್ ಕಾಮಪರಾಕ್ರಮೊ." (ಕಾವ್ಯ- ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ)
- "ನೇಲಬಾರಿ ಲೋಕೊಡು ಉಲ್ಲೆರಾರ್ ಸಿರಿಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರ್" (ಪಾಡ್ದನ)
(ಆ) ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- 'ನೇಲ್ಯಂಗಿ'=ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ
- 'ನೇಲ್ಯಣ್ಣೆ'=ಮಲ್ಲಣ್ಣೆ
- 'ನೇಲ್ಯಪ್ಪೆ'=ಮಲ್ಲಪ್ಪೆ,ದೊಡ್ಡಮ್ಮ.
- 'ನೇಲ್ಯಬ/ನೇಲ್ಯಮ್ಮೆ'= ದೊಡ್ಡಪ್ಪೆ; "ನೇಲ್ಯಮ್ಮೆ"- ಒಂಜಿ ಸ್ತ್ರೀ-ದೈವದ ಪುದರ್.
- 'ನೇಲ್ಯವು'/'ನೇಲ್ಯೊವು'/'ನೇಲ್ಯ ಸಂಕಡ' = ಮಲ್ಲ ರೋಗ (ಪಿರಾಕ್ದ ಕಾಲೊಡು),ಸಿಡುಬು.
- 'ನೇಲ್ಯಾಕುಳು'=ಮಲ್ಲಜನಕುಲು,ಹಿರಿಯೆರ್.
- 'ನೇಲ್ಯಾಯೆ'= ಮಲ್ಲಾಯೆ,ಸಿರಿವಂತೆ.
- 'ನೇಲ್ಯಾರ್'= ಮಲ್ಲಾರ್, ಯೆಜಮಾನೆರ್; ಮಲ್ಲ ಅರಸು ದೈವ.
- 'ನೇಲ್ಯಾಳ್'= ಮಲ್ಲ ಪೊಂಜೋವು,
- 'ನೇಲ್ಯ ಇಲ್ಲ್'= ಮಲ್ಲ ಇಲ್ಲ್.
- 'ನೇಲ್ಯ ಕಣ್ಣ್'= (೧)ಮಲ್ಲ ಕಣ್ಣ್;(೨) ಮಲ್ಲ ಮನಸ್;(೩) ಮಲ್ಲ ಖರ್ಚಿದ ವಹಿವಾಟ್.
- 'ನೇಲ್ಯ ಗುರಿಕಾರೆ'= ಮಲ್ಲ ಯಜಮಾನೆ.
- 'ನೇಲ್ಯ ಚಿತ್ತೆ'=ಮಲ್ಲಣ್ಣೆ.
- 'ನೇಲ್ಯ ಪಟ್ಟ'= (೧)ಮಲ್ಲಪಟ್ಟ; (೨)ಪಟ್ಟದ ರಾಜೆರ್/ಸ್ವಾಮಿಲು.
- 'ನೇಲ್ಯ ಪೇದ್ರು'= ಸೋಂಬೇರಿ.
- 'ನೇಲಬಾರಿ'= ಮಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾಯಿನ.
- 'ನೇಲ್ಯಾಮಿ'=ನೇಲ್ಯ ಮಾಮಿ.
- 'ನೇಲ್ಯಾಮೆ'= ನೇಲ್ಯ ಮಾಮು.
- 'ನೇಲ್ಯಕಾಕೆಪಕ್ಕಿ'= ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪಕ್ಕಿ.
- 'ನೇಲ್ಯಕುತ್ತಪುಡಿ'=ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪುಗ್ಗೆರೆ.
- 'ನೇಲ್ಯ ಪದೆಂಜಿ=ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಮಲ್ಲ ಪದೆಂಗಿ.
- 'ನೇಲ್ಯ ಪೇರ್ಪಂತಿ'=ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪಂತಿ.
- 'ನೇಲ್ಯಯಾತ್ರೆ'=(೧)ಮಲ್ಲಯಾತ್ರೆ.(೨) ಬಂಗದ ಬೇಲೆ.
- 'ನೇಲ್ಯರಾಯೆ'= ಒಂಜಿ ಭೂತದ ಪುದರ್.
- 'ನೇಲ್ಯಾಟೊ'= ಒಂಜಿ ಜೋಕುಲೆನ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್.
- "ನೇಲ್ಯಾರ್'ನೇಮೊ"=ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಅರಸು ದೈವದ ನೇಮೊ.
ಅನುವಾದ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಉಲ್ಲೇಖ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ತುಳು ನಿಘಂಟು, ಸಂಪುಟ,೪, ಪುಟ ೧೮೪೫;೧೮೪೬-೭